Ön Muhasebe Nedir? Kasa–Banka–Cari–Stok Sıfırdan Anlatım
Ön muhasebe, bir işletmenin günlük finansal düzenini ayakta tutan “operasyonel” kısımdır. Birçok iş yerinde gün içinde gerçekleşen tahsilat, ödeme, satış, alış ve stok hareketleri önce ön muhasebede toplanır. Bu kayıtlar düzenli tutulduğunda hem işletme yönetimi rahatlar hem de dönem sonunda raporlama daha sağlıklı olur.
👉 Eğer sıfırdan başlayıp uygulamalı öğrenmek istiyorsan: Bilgisayarlı Muhasebe Kursu (Ankara) – program ve kayıt bilgileri
Ayrıca şu yazı da genel çerçeve için iyi bir başlangıç: Bilgisayarlı Muhasebe Nedir? Sıfırdan Rehber
Ön muhasebe nedir?
Ön muhasebe; işletmenin kasa, banka, cari, fatura, stok gibi günlük işlemlerini takip ederek “kimden ne kadar alacağımız var, kime ne kadar borcumuz var, kasada ne kadar para var, stokta ne kaldı?” gibi sorulara net cevap veren sistemdir.
Ön muhasebeyi doğru yapan bir işletmede:
- Tahsilatlar unutulmaz,
- Ödemeler gecikmez,
- Stok karışmaz,
- Borç/alacak dengesi net görülür.
Ön muhasebe ile genel muhasebe arasındaki fark
Ön muhasebe: Günlük iş akışı, operasyon ve takip.
Genel muhasebe: Dönemsel kayıt düzeni, raporlama ve resmi süreçlere giden yol.
Sıfırdan başlayanlar için pratik kural:
- Önce “günlük takip” oturur,
- Sonra rapor mantığı gelir.
Ön muhasebenin 4 ana taşı
1) Kasa takibi
Kasa, işletmenin nakit giriş–çıkışlarının toplandığı yerdir.
Örnekler:
- Günlük satıştan gelen nakit,
- Personel avansı,
- Kasa harcamaları (kargo, kırtasiye vb.)
Pratik ipucu: Kasa hareketleri “küçük” diye önemsenmez; ama en çok hata burada birikir. Günlük 3 dakika ayırıp kasa giriş–çıkışı düzenli girmek büyük fark yaratır.
2) Banka takibi
Banka tarafında:
- Havale/EFT girişleri,
- Ödeme çıkışları,
- Pos hareketleri,
- Hesap hareketleri izlenir.
Pratik ipucu: Banka kayıtlarını haftada bir değil, mümkünse günlük kontrol etmek, “yanlış hesap / yanlış tutar / unutulan ödeme” riskini azaltır.
3) Cari hesap takibi (müşteri–tedarikçi)
Cari hesap, işletmenin müşteri ve tedarikçileriyle olan borç–alacak ilişkisini takip eder.
Cari takip sayesinde:
- Hangi müşteride alacağın var?
- Hangi tedarikçiye borcun var?
- Vadeler yaklaşıyor mu?
net şekilde görülür.
Pratik ipucu: Cari takipte en çok yapılan hata, “tahsilatı yaptım ama sisteme işlemedim” durumudur. Tahsilat/ödeme olur olmaz kayıt girme alışkanlığı kurmak şart.
4) Stok takibi
Stok takibi, ürün giriş–çıkışlarının düzenli tutulmasıdır.
Stok düzgün tutulmazsa:
- Satılan ürün “stokta var” görünebilir,
- Stok eksiye düşebilir,
- Maliyet ve kârlılık hesapları şaşar.
Pratik ipucu: Stoklu çalışan işletmelerde “giriş belgesi” ile “çıkış belgesi” mantığı oturmadıkça sistem karışır. Başlangıçta basit tutup düzeni kurmak en doğru yaklaşım.
Günlük ön muhasebe iş akışı (örnek)
Yeni başlayanlar için basit bir günlük rutin:
- Gün başında kasa/banka kontrol: Dün kalan bakiyeye bak
- Gün içinde tahsilat/ödemeleri anında kaydet
- Fatura/fiş belgelerini aynı gün toparla
- Gün sonunda:
- Kasayı kontrol et
- Banka hareketlerine göz at
- Cari alacak/borç listesine bak
- Stok kritik ürünleri kontrol et
Bu düzen kurulduğunda, 1 ay sonra işletmenin finansal görüntüsü çok daha net hale gelir.
Ön muhasebe öğrenmek isteyenler için mini plan (7 gün)
- gün: Kasa mantığı + örnek giriş/çıkış
- gün: Banka/pos hareketleri
- gün: Cari kart açma + cari hareket mantığı
- gün: Tahsilat/ödeme senaryoları
- gün: Stok giriş/çıkış mantığı
- gün: Basit raporlar (cari listesi, kasa hareketleri, stok listesi)
- gün: 1 günlük iş akışını baştan sona simüle et
Sık sorulan sorular
1) Ön muhasebe bilmeden bilgisayarlı muhasebe öğrenilir mi?
Öğrenilir ama zorlaşır. Önce temel mantığı bilmek, programda daha hızlı ilerletir.
2) Cari hesap nedir?
Müşteri ve tedarikçiyle olan borç–alacak ilişkisinin takip edildiği hesaptır.
3) Stok takibi her işletmede şart mı?
Hizmet firmalarında stok sınırlı olabilir; ürün satan işletmelerde çok kritiktir.
4) Excel mi, muhasebe programı mı?
Excel takipte yardımcıdır ama düzenli iş akışı için program daha sistematik olur.
5) Başlangıçta en önemli şey nedir?
Düzen. “Aynı gün kayıt girme” alışkanlığı kurmak en büyük adımdır.
✅ İstersen programı tek sayfadan inceleyebilirsin: Bilgisayarlı Muhasebe Kursu (Ankara) – program ve kayıt bilgileri
İçerik Başlıkları
